Οι γιορτές δεν είναι απλώς ημερολογιακά ορόσημα. Είναι συναισθηματικά περάσματα. Περίοδοι που ενεργοποιούν μνήμες, σχέσεις, προσδοκίες και πάνω απ’ όλα την ανάγκη του ανθρώπου να ανήκει, να μοιράζεται και να συνδέεται. Σε έναν κόσμο που συχνά κινείται με ταχύτητα και ατομικότητα, οι γιορτές μάς υπενθυμίζουν κάτι θεμελιώδες: η αγάπη και η αλληλεγγύη δεν είναι έννοιες αφηρημένες, αλλά πράξεις καθημερινές και βαθιά ανθρώπινες.
Το συναίσθημα των γιορτών και η ψυχική υγεία
Από ψυχολογική σκοπιά, οι γιορτές λειτουργούν ως συναισθηματικοί ενισχυτές. Για κάποιους ανθρώπους ενεργοποιούν χαρά, θαλπωρή και εγγύτητα· για άλλους, μοναξιά, απώλεια ή ανεκπλήρωτες προσδοκίες. Έρευνες δείχνουν ότι αυτή η περίοδος αυξάνει τη συναισθηματική ευαλωτότητα, αλλά ταυτόχρονα προσφέρει ένα μοναδικό παράθυρο για συναισθηματική σύνδεση και επανόρθωση σχέσεων (Helliwell et al., 2019).
Η συνειδητή καλλιέργεια της αγάπης, της ενσυναίσθησης και της προσφοράς μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά για την ψυχική υγεία, μειώνοντας το άγχος και ενισχύοντας το αίσθημα νοήματος και σκοπού (Ryff & Singer, 2008).
Αλληλεγγύη: όταν το «μαζί» γίνεται θεραπευτικό
Η αλληλεγγύη δεν είναι φιλανθρωπία από απόσταση. Είναι σχέση. Είναι η αναγνώριση του άλλου ως ισότιμου ανθρώπου με ανάγκες, συναισθήματα και αξιοπρέπεια. Η κοινωνική και αναπτυξιακή ψυχολογία υπογραμμίζει ότι η εμπλοκή σε πράξεις προσφοράς ενισχύει την αυτοεκτίμηση, την κοινωνική συνοχή και τη συναισθηματική ανθεκτικότητα – ιδιαίτερα στα παιδιά (Eisenberg et al., 2015).
Όταν τα παιδιά μαθαίνουν από νωρίς να προσφέρουν, δεν μαθαίνουν απλώς «να δίνουν». Μαθαίνουν να βλέπουν, να νιώθουν και να συνδέονται.
Η δύναμη των συμβολικών δώρων
Στις γιορτές, τα δώρα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Όχι για την υλική τους αξία, αλλά για το συμβολικό τους φορτίο. Ένα χειροποίητο αντικείμενο, μια κάρτα με μια ευχή, μια ζωγραφιά ή μια μικρή πράξη φροντίδας λειτουργούν ως φορείς συναισθήματος. Μεταφέρουν μήνυμα: σε σκέφτομαι, σε νοιάζομαι, δεν είσαι μόνος.
Σύμφωνα με τη θεωρία της προσκόλλησης, τέτοιες πράξεις ενισχύουν το αίσθημα ασφάλειας και συναισθηματικής εγγύτητας, ιδιαίτερα όταν προέρχονται από αυθεντική πρόθεση (Bowlby, 1988). Το δώρο, όταν είναι συμβολικό, γίνεται γέφυρα συναισθημάτων.
Εκπαίδευση στην αγάπη και την προσφορά
Στην Εν Δυνάμει – Προαγωγή Ψυχικής Υγείας & Εκπαίδευσης, η συναισθηματική εκπαίδευση αποτελεί κεντρικό άξονα όλων των δράσεων. Μέσα από βιωματικά προγράμματα, όπως το «Ταξιδεύοντας στη Χώρα των Συναισθημάτων», τα παιδιά μαθαίνουν να αναγνωρίζουν, να εκφράζουν και να μοιράζονται τα συναισθήματά τους.
Η αγάπη, η αλληλεγγύη και η προσφορά δεν διδάσκονται θεωρητικά. Καλλιεργούνται μέσα από εμπειρίες. Μέσα από μικρές, ουσιαστικές πράξεις που αφήνουν συναισθηματικό αποτύπωμα τόσο σε αυτόν που δίνει όσο και σε αυτόν που λαμβάνει.
Ένα μήνυμα για τις γιορτές
Σε μια εποχή όπου η ψυχική υγεία αποτελεί συλλογική πρόκληση, οι γιορτές μπορούν να γίνουν ευκαιρία επανασύνδεσης με ό,τι μας ενώνει πραγματικά.
Αγάπη. Αλληλεγγύη. Παρουσία.
Όχι ως λέξεις, αλλά ως πράξεις.
Ίσως τελικά το πιο πολύτιμο δώρο των γιορτών να μην είναι αυτό που τυλίγεται σε χαρτί, αλλά αυτό που αγγίζει την καρδιά.
Βιβλιογραφία
Bowlby, J. (1988). A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. Basic Books.
Eisenberg, N., Spinrad, T. L., & Knafo-Noam, A. (2015). Prosocial development. Handbook of child psychology and developmental science, 1–47.
Helliwell, J. F., Layard, R., & Sachs, J. (2019). World Happiness Report. Sustainable Development Solutions Network.
Ryff, C. D., & Singer, B. (2008). Know thyself and become what you are: A eudaimonic approach to psychological well-being. Journal of Happiness Studies, 9(1), 13–39.
Επιμέλεια
Εν Δυνάμει Προαγωγή Ψυχικής Υγείας & Εκπαίδευσης
